बागमतीमा डोजर चल्दै गर्दा: कोरियाको सुकुम्बासी बस्ती कसरी बन्यो विश्वकै नमुना खोला?

👨‍🏫 Expert Guide by Dr. Bibek Tamang

(परिचय: आजको सान्दर्भिकता / Intro: The Current Hook)

काठमाडौँको थापाथलीस्थित बागमती किनारमा रहेका अनधिकृत संरचना तथा सुकुम्बासी बस्ती हटाउन यतिबेला चलिरहेको डोजर अभियानले सञ्चारमाध्यम र सामाजिक सञ्जालमा व्यापक चर्चा पाइरहेको छ। प्रशासनले थप डोजरहरू परिचालन गरेर संरचना भत्काउने कार्यलाई तीव्रता दिएको खबर अनलाइनखबरको पछिल्लो रिपोर्टमा पढ्न सकिन्छ भने, त्यहाँको तनावपूर्ण अवस्था र भत्काइएका संरचनाको दृश्य ईकान्तिपुरको यो फोटो फिचरमा स्पष्ट देख्न सकिन्छ। एकथरीले यसलाई नदी संरक्षणको अत्यावश्यक कदम मानेका छन् भने अर्को पक्षले यसमा जोडिएको मानवीय संवेदनाको प्रश्न उठाएका छन्।

तर, बागमतीको दीर्घकालीन व्यवस्थापन कस्तो हुनुपर्छ? के भौतिक संरचना भत्काएर मात्र खोलाले पुनर्जीवन पाउँछ त?

यसको उत्कृष्ट र सफल दृष्टान्त हामीले दक्षिण कोरियाको राजधानी सियोलको मुटुमा बग्ने 'छङ्गेछन् खोला' (청계천 - Cheonggyecheon) बाट सिक्न सक्छौँ। आज सियोलको शान र विश्वभरका पर्यटकको प्रमुख आकर्षणको केन्द्र बनेको छङ्गेछन् खोलाको विगत पनि आजको बागमती जस्तै फोहोर, दुर्गन्धित र अव्यवस्थित बस्तीले भरिएको थियो। आउनुहोस्, छङ्गेछन् खोलाको विगत र वर्तमानको रूपान्तरणबाट हामीले लिन सक्ने सिकाइका विषयमा चर्चा गरौँ।

(भाग १: विगत - कोरियाको 'बागमती' / Section 1: The Past - Korea's 'Bagmati')

छङ्गेछन् खोलाको करिब ६०० वर्ष पुरानो इतिहास छ। विगतमा यस खोलालाई सियोलवासीले लुगा धुन र सरसफाइका लागि प्रयोग गर्थे। जोसन (조선) कालमा देशको राजधानी गेसङ् (개성) बाट सियोलमा सारिएपछि तत्कालीन राजाहरूले यस खोलाको बाढी नियन्त्रण गर्न 광통교 (ग्वाङतोङग्यो), 혜정교 (ह्येजङग्यो) लगायत २२ वटा पुलहरू निर्माण गरेका थिए।

तर समय बित्दै जाँदा, रोजगारीको खोजीमा गाउँबाट सियोल भित्रिने मानिसहरूको चाप बढ्न थाल्यो। विशेषगरी सन् १९५० को दशकको कोरियन युद्धपछि, गरिब तथा घरबारविहीन मानिसहरूले यसै खोलाको किनारमा काठ र जस्तापाताका टहरा (सुकुम्बासी बस्ती) बनाएर बस्न थाले। बिस्तारै खोला ढल, फोहोर र दुर्गन्धको चपेटामा पर्‍यो। उक्त समयको छङ्गेछन् खोलाको दृश्य आजको हाम्रो थापाथली वा मनोहरा किनारको अवस्थासँग निकै मिल्दोजुल्दो थियो।

(भाग २: "डोजर" युग - खोला छोप्ने कार्य / Section 2: The "Dozer" Era - Covering the River)

सन् १९७० को दशकमा कोरिया तीव्र आर्थिक विकासको चरणमा थियो। सियोलको फोहोर खोला र बढ्दो सडक जामको समस्या हल गर्न तत्कालीन सरकारले खोला सफा गर्नुको सट्टा एउटा आश्चर्यजनक निर्णय लियो: सम्पूर्ण छङ्गेछन् खोलालाई ढलान गरेर छोपिदिने।

सन् १९६९ मा खोलालाई सिमेन्टले ढाकेर निर्माण गरिएको हाइपास सडक (The elevated highway built over the covered stream in 1969, 1969년 하천을 복개하고 건설된 고가도로)

फोहोर खोला र अव्यवस्थित बस्तीलाई सिमेन्टले ढाकेर त्यसमाथि गाडी गुड्ने विशाल हाइपास सडक (Elevated Highway) निर्माण गरियो। यसले केही समयका लागि सहरको बाहिरी आवरण सफा र आधुनिक त देखियो, तर खोलाको प्राकृतिक अस्तित्व भने लोप भयो। फलस्वरुप, भूमिगत जलस्तर घट्ने र सहरको तापक्रम अस्वाभाविक रूपमा बढ्ने (Heat Island Effect) जस्ता गम्भीर वातावरणीय समस्याहरू देखा पर्न थाले।

(भाग ३: दूरदर्शी पुनर्जन्म - प्रकृतिको पुनर्स्थापना / Section 3: The Visionary Rebirth - Restoring Nature)

वातावरणमाथिको निरन्तर दोहन दीर्घकालीन रूपमा दिगो हुन सक्दैन। सन् २००३ मा सियोलका तत्कालीन मेयर (जो पछि दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति पनि बने) ली म्युङ-बाक (Lee Myung-bak) ले एउटा साहसिक र दूरदर्शी निर्णय लिए। उनले सवारीसाधन गुडिरहेको उक्त विशाल हाइपास सडक भत्काएर पुरानो खोलालाई पुनर्जीवित गर्ने घोषणा गरे।

खोलाको प्राकृतिक स्वरूप फर्काउन हाइपास सडक भत्काउँदै गर्दाको दृश्य (Demolishing the elevated highway to restore the natural stream, 자연성 회복을 위해 고가도로를 철거하는 현장)

सुरुवातमा धेरैले यस कदमको कडा विरोध गरे। तर, तमाम अवरोधका बाबजुद सन् २००३ देखि २००५ सम्म सडक भत्काएर खोलाको प्राकृतिक बहावलाई फर्काइयो र आजको सुन्दर छङ्गेछन् खोलाको निर्माण गरियो।

(भाग ४: वर्तमान - रूपान्तरणको विश्वव्यापी प्रतीक / Section 4: The Present - A Global Symbol of Success)

आज छङ्गेछन् खोला सियोलको विकास र प्रकृतिको सफल संयोजनको प्रतीक बनेको छ। खोलाको उद्गम विन्दुमा आकाशतर्फ फर्किएको शंखेकिरा आकारको आकर्षक कलाकृति (소라 모양의 조형물) राखिएको छ। अहिले यो खोला किनार कोरियन नागरिकका लागि मात्र नभई विश्वभरका पर्यटकका लागि विश्राम गर्ने र रमाउने उत्कृष्ट गन्तव्य बनेको छ।

छङ्गेछन् खोलाको उद्गम विन्दुमा स्थापित शंखेकिरा आकारको कलाकृति (The iconic shell-shaped sculpture at the stream's starting point, 청계천 시작점의 소라 모양 조형물)

यहाँ अप्रिलदेखि अक्टोबरसम्म प्रत्येक महिनाको दोस्रो शनिबार फेसन सो आयोजना हुन्छ भने रात्रिकालीन हाटबजार (밤도깨비 야시장) ले यस क्षेत्रलाई थप जीवन्त बनाउँछ। गर्मीयाममा सियोलवासीहरू यहाँका पुलमुनि पानीमा खुट्टा डुबाएर शीतलताको आनन्द लिन्छन्। यथार्थमा, कुनै पनि खोलाले तबमात्र पूर्णता पाउँछ, जब त्यहाँ प्राकृतिक रूपमा पानी बग्छ।

छङ्गेछन् खोला किनारमा लाग्ने रात्रिकालीन हाटबजार (The vibrant Bamdokkaebi Night Market along the stream, 청계천 밤도깨비 야시장)

हरियाली र सफा पानीसहितको छङ्गेछन् खोलाको वर्तमान स्वरूप (The beautiful, revitalized present-day landscape of the stream, 맑은 물과 녹지가 어우러진 청계천의 현재 모습)

(निष्कर्ष: नेपालका लागि सिकाइ / Conclusion: The Lesson for Nepal)

कुनै समय लुगा धुने ठाउँ र अव्यवस्थित बस्तीले भरिएको छङ्गेछन् आज विश्वकै लागि सहरी सौन्दर्यको नमुना बन्न सक्छ भने, हाम्रा बागमती, विष्णुमती र मनोहरा जस्ता खोलाहरू किन त्यस्तै बन्न सक्दैनन्?

थापाथलीमा डोजर चलाएर भौतिक संरचना भत्काउनु मात्र अन्तिम समाधान होइन। बस्ती हटाएपछि खाली हुने त्यो जग्गालाई ढलान गरेर सडक वा कंक्रीटको संरचना बनाउने कि कोरियाको छङ्गेछन् जस्तै हरियाली, पार्क र सफा पानी बग्ने जीवन्त स्थल बनाउने? यो प्रश्न आज नेतृत्व वर्ग र सम्पूर्ण नागरिकले आफैँलाई सोध्नुपर्ने बेला आएको छ। देशको नेतृत्वमा दूरदर्शी सोच भएको व्यक्ति पुग्ने हो भने, नेपालले पनि कोरिया जस्तै विकासको फड्को मार्न लामो समय कुर्नुपर्ने छैन।

(यदि तपाईं कोरियामै हुनुहुन्छ र बिदाको दिन कहाँ घुम्न जाने भनेर सोच्दै हुनुहुन्छ भने छङ्गेछन् खोला एक उत्कृष्ट गन्तव्य हुन सक्छ। Location: http://kko.to/G_lSqcNsYO)

तपाईंहरूलाई आजको यो विचारोत्तेजक सामग्री कस्तो लाग्यो? के बागमती पनि एक दिन छङ्गेछन् जस्तै सफा र सुन्दर बन्ला? तलको कमेन्ट बक्समा आफ्ना विचार राख्नुहोला!

(Intro: The Current Hook)

The ongoing bulldozer campaign to clear unauthorized structures and squatter settlements along the Bagmati River in Thapathali, Kathmandu, has sparked widespread discussion across media and social networks. As detailed in the latest OnlineKhabar report regarding the administration's intensified demolition efforts, and vividly captured in this eKantipur photo feature showing the tense situation, public opinion is sharply divided. Some view it as an essential step for river conservation, while others raise serious concerns regarding human empathy and displacement.

But what should the long-term management of the Bagmati River look like? Will simply demolishing physical structures bring the river back to life?

We can find an outstanding and successful blueprint for this in the heart of Seoul, South Korea: the Cheonggyecheon Stream (청계천). Today, it is the pride of Seoul and a major hub of attraction for global tourists, but its past was strikingly similar to our Bagmati today—choked with pollution, foul odors, and haphazard squatter settlements. Let us explore the lessons we can draw from the historical transformation of the Cheonggyecheon Stream.

(Section 1: The Past - Korea's 'Bagmati')

The Cheonggyecheon Stream boasts a history of nearly 600 years. In the past, citizens of Seoul utilized this stream for washing clothes and daily sanitation. During the Joseon Dynasty, after the capital was relocated from Gaeseong to Seoul, monarchs constructed 22 bridges, including Gwangtonggyo and Hyejeonggyo, to manage the stream's flooding.

However, over time, the influx of people migrating from rural villages to Seoul in search of employment surged. Particularly following the Korean War in the 1950s, impoverished and displaced individuals began building makeshift shacks out of wood and tin along the stream's banks. Gradually, the river succumbed to sewage, garbage, and stench. The landscape of Cheonggyecheon during that era closely mirrored the current state of our Thapathali or Manohara riverbanks.

(Section 2: The "Dozer" Era - Covering the River)

In the 1970s, South Korea was undergoing a phase of rapid economic expansion. To address the dual crises of a heavily polluted stream and escalating traffic congestion, the government of that time made an astonishing decision: rather than cleaning the river, they completely paved over the Cheonggyecheon Stream with concrete.

The polluted waters and squatter settlements were entombed beneath cement, and a massive elevated highway was constructed over it. While this gave the city's exterior a temporarily clean and modernized appearance, the natural existence of the river was obliterated. Consequently, severe environmental issues emerged, including the depletion of groundwater levels and an unnatural spike in the city's temperature, known as the "Heat Island Effect."

(Section 3: The Visionary Rebirth - Restoring Nature)

The continuous exploitation of nature cannot be sustained indefinitely. In 2003, the then-Mayor of Seoul (who later became the President of South Korea), Lee Myung-bak, made a bold and visionary decision. He announced the demolition of the bustling elevated highway to resurrect the ancient river beneath it.

Initially, this move faced fierce opposition. Yet, despite numerous obstacles, the highway was systematically dismantled between 2003 and 2005, restoring the river's natural flow and birthing the beautiful Cheonggyecheon Stream we see today.

(Section 4: The Present - A Global Symbol of Transformation)

Today, the Cheonggyecheon Stream stands as a symbol of Seoul's successful integration of urban development and nature. At the stream's starting point sits an iconic, shell-shaped sculpture reaching toward the sky. The riverbanks have evolved into a premier destination not just for Korean citizens, but for tourists worldwide to relax and rejoice.

From April to October, fashion shows are hosted on the second Saturday of each month, while vibrant night markets (Bamdokkaebi Night Market) add life to the area. During the summer, Seoulites sit beneath the bridges, dipping their feet in the water to escape the heat. Ultimately, a river only achieves its true essence when clean water flows through it naturally.

(Conclusion: The Lesson for Nepal)

If Cheonggyecheon—once a public laundry site cluttered with squatter settlements—can transform into a global model for urban aesthetics, why can't our rivers like Bagmati, Bishnumati, and Manohara achieve the same?

Deploying bulldozers in Thapathali to tear down structures is not the ultimate solution. Once the settlements are cleared, will the vacant land be paved over for concrete roads, or will it be transformed into a vibrant space with lush greenery, parks, and clean flowing water like Korea's Cheonggyecheon? This is a question that our leadership and all citizens must ask themselves today. If a leader with a visionary mindset reaches the helm of the nation, Nepal will not have to wait long to experience a developmental leap akin to South Korea's.

(If you are currently in Korea and contemplating a weekend destination, Cheonggyecheon Stream is an excellent choice. Location: http://kko.to/G_lSqcNsYO)

What are your thoughts on today's thought-provoking article? Do you believe the Bagmati River will one day become as clean and beautiful as Cheonggyecheon? Share your views in the comment box below!

(서론: 오늘의 화제)

최근 네팔 카트만두 타파탈리(Thapathali) 바그마티(Bagmati) 강변의 무허가 건축물 및 빈민촌 철거를 둘러싼 불도저 동원 소식이 언론과 소셜 미디어에서 뜨거운 쟁점으로 떠오르고 있다. 행정 당국이 추가 불도저를 투입해 철거 작업에 속도를 내고 있다는 사실은 온라인카바르(OnlineKhabar)의 최신 보도를 통해 확인할 수 있으며, 현장의 긴장감 넘치는 상황과 파괴된 구조물의 모습은 에칸티푸르(eKantipur)의 포토 피처에 생생하게 담겨 있다. 이를 두고 하천 보호를 위한 필수 불가결한 조치라는 찬성과, 인도주의적 차원의 우려라는 반론이 팽팽하게 맞서고 있다.

하지만 바그마티 강의 장기적인 관리 방안은 어떠해야 하는가? 물리적 구조물을 철거하는 것만으로 하천이 생명력을 되찾을 수 있을까?

우리는 대한민국 수도 서울의 심장부를 관통하는 **'청계천(Cheonggyecheon)'**에서 훌륭하고 성공적인 모범 사례를 발견할 수 있다. 오늘날 서울의 자랑이자 전 세계 관광객들의 주요 명소로 자리 잡은 청계천의 과거 역시 지금의 바그마티 강처럼 쓰레기와 악취, 그리고 무질서한 판자촌으로 얼룩져 있었다. 청계천의 과거와 현재의 극적인 변화 과정을 통해 우리가 얻을 수 있는 교훈을 짚어보고자 한다.

(제1장: 과거 - 한국의 '바그마티')

청계천은 약 600년의 깊은 역사를 지니고 있다. 과거 서울 시민들은 이 하천을 빨래와 일상적인 세면의 공간으로 활용했다. 조선 시대에 개성에서 한양(서울)으로 천도한 이후, 당시의 왕들은 하천의 범람을 막기 위해 광통교, 혜정교 등 22개의 다리를 축조했다.

그러나 세월이 흐르면서 일자리를 찾아 농촌에서 서울로 이주하는 인구가 급증하기 시작했다. 특히 1950년대 한국 전쟁 이후, 빈곤층과 피난민들이 하천 주변에 나무와 판자로 엮은 임시 거처(빈민촌)를 짓고 정착했다. 그 결과 하천은 점차 하수와 쓰레기, 악취로 병들어갔다. 당시 청계천의 풍경은 오늘날 네팔의 타파탈리나 마노하라 강변의 상황과 매우 흡사했다.

(제2장: "불도저" 시대 - 하천을 복개하다)1970년대 한국은 고도 경제 성장의 궤도에 올라 있었다. 서울의 심각한 하천 오염과 극심한 교통 체증 문제를 해결하기 위해 당시 정부는 하천을 정화하는 대신 놀라운 결정을 내렸다. 바로 청계천 전체를 시멘트로 덮어버리는(복개) 것이었다.

오염된 하천과 판자촌은 시멘트 아래로 자취를 감추었고, 그 위로는 거대한 고가도로가 건설되었다. 일시적으로 도시의 외관은 깔끔하고 현대적으로 변모한 듯 보였으나, 하천의 자연적 존재는 완전히 상실되었다. 그 결과, 지하수위가 하락하고 도심의 기온이 비정상적으로 상승하는 '열섬 현상(Heat Island Effect)' 등 심각한 환경 문제가 대두되기 시작했다.

(제3장: 비전 있는 재탄생 - 자연의 복원)

자연에 대한 지속적인 훼손은 결코 지속가능할 수 없다. 2003년, 당시 이명박 서울시장(훗날 대한민국 대통령)은 매우 과감하고 비전 있는 결단을 내렸다. 수많은 차량이 통행하던 거대한 고가도로를 철거하고 그 아래 잠들어 있던 옛 하천을 복원하겠다고 선언한 것이다.

초기에는 이 계획에 대한 거센 반발이 존재했다. 그러나 수많은 난관에도 불구하고 2003년부터 2005년까지 고가도로 철거 작업이 진행되었고, 마침내 하천의 자연스러운 흐름을 되찾은 아름다운 청계천이 새롭게 탄생했다.

(제4장: 현재 - 성공적인 도시 재생의 세계적 상징)

오늘날 청계천은 서울의 발전과 자연 생태계가 성공적으로 조화를 이룬 상징적 공간이다. 하천의 시작점에는 하늘을 향해 솟아오른 소라 모양의 매력적인 조형물이 세워져 있다. 이제 이곳은 한국 시민들뿐만 아니라 전 세계 관광객들이 산책하고 여유를 즐기는 최고의 명소로 탈바꿈했다.

4월부터 10월까지 매월 둘째 주 토요일에는 다채로운 패션쇼가 열리며, 활기찬 밤도깨비 야시장이 지역에 생기를 불어넣는다. 여름이 오면 서울 시민들은 다리 밑 그늘에 앉아 물에 발을 담그며 더위를 식힌다. 진정으로 하천이 완전해지는 순간은, 그곳에 자연스럽게 맑은 물이 흐를 때이다.

(결론: 네팔을 위한 교훈)

한때 빨래터이자 무질서한 빈민촌이었던 청계천이 이토록 아름다운 도시 미관의 세계적 모범 사례로 변모할 수 있었다면, 우리의 바그마티, 비슈누마티, 마노하라 강이라고 해서 불가능할 이유가 있을까?

타파탈리에 불도저를 투입해 물리적 구조물을 부수는 것만이 최종적인 해결책은 아니다. 빈민촌이 철거된 후 남은 빈 공간을 다시 시멘트로 덮어 도로를 만들 것인가, 아니면 한국의 청계천처럼 녹지와 공원이 어우러지고 맑은 물이 흐르는 생명력 있는 공간으로 조성할 것인가? 이는 오늘날 국가의 지도부와 우리 모든 시민이 스스로에게 던져야 할 중대한 질문이다. 확고한 비전을 갖춘 지도자가 국가를 이끈다면, 네팔 역시 한국과 같은 눈부신 도약을 이루는 데 그리 오랜 시간이 걸리지 않을 것이다.

(만약 현재 한국에 체류 중이며 휴일에 가볼 만한 곳을 찾고 있다면 청계천을 적극 추천한다. 위치 확인: http://kko.to/G_lSqcNsYO)

오늘의 심층적인 포스팅에 대해 어떻게 생각하는가? 바그마티 강도 언젠가 청계천처럼 맑고 아름다운 모습으로 거듭날 수 있을까? 아래 댓글 창에 여러분의 귀중한 의견을 남겨주기 바란다!